شاخص های نیروی انسانی

مقدمه :

امروزه نیروی انسانی وآموزش وسرمایه گذاری دراین بخش ركن اساسی توسعه به حساب
می آید وآموزش وپرورش به لحاظ گستردگی نیروی انسانی واساسی ترین نهاد اجتماعی بیشترین سهم را درجهت رشد وتوسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی برعهده دارد . گذشته از این نیروی انسانی از مهمترین مسائل نظام آموزشی هركشوری تلقی می شود وبه همین جهت برای برنامه ریزی آموزشی ، داشتن اطلاعات درمورد كمیت و كیفیت نیروی انسانی به عنوان عوامل درونی یك نظام آموزشی ضروری است .

اساسی ترین شاخص های نیروی انسانی به شرح زیر تعیین می گردد :

1ـ درصد كارمندان برحسب نوع استخدام

این شاخص از تقسیم تعداد كارمندان یك نوع استخدام برتعداد كل كارمندان ضربدر صد بدست می آید.

تبصره ـ  نوع استخدام شامل : رسمی ،  پیمانی ، قراردادی ، حق التدریسی وسایر خواهد بود.

2ـ درصد زنان كارمند به كل كارمندان

این شاخص از تقسیم تعداد زنان كارمند بركل كارمندان ضربدر صدبدست می آید.

3ـ درصد كارمندان براساس مدرك تحصیلی

این شاخص از تقسیم تعداد كارمندان دارای مدرك تحصیلی معین برتعداد كل كارمندان ضربدر صد بدست می آید.

تبصره ـ نوع مدرك تحصیلی شاغل : كمتر از دیپلم ، دیپلم ،‌ فوق دیپلم ، لیسانس و دكتری خواهد بود.

4ـ ضریب اشتغال ظاهری معلمان درهر گروه درسی

این شاخص ازتقسیم مجموع ساعات معلم موردنیاز درهرگروه درسی برمجموع ساعات معلم موظف كه آن گروه درسی را تدریس می كند بدست می آید.

تبصره ـ منظور از معلم دردوره ابتدایی آموزگار ، مدیر آموزگار و معلم ورزش ودر
دوره های راهنمایی ومتوسطه دبیر ، هنر آموز واستاد كار می باشد.

5- ضریب اشتغال واقعی معلمان درهر گروه درسی

این شاخص از تقسیم مجموع ساعات معلم مورد نیاز درهر گروه درسی برساعات معلم موظف واجد شرایط درهر گروه درسی بدست می آید.

تبصره ـ منظور ازمعلم واجد شرایط معلمی است كه از نظر مدرك تحصیلی رشته وجنس مرتبط باشد.

6ـ درصد معلمان به كل كاركنان

این شاخص ازتقسیم تعداد معلمان به كل كاركنان آموزش وپرورش ضربدر صد بدست می آید.

7ـ نسبت معلمان واجد شرایط به كل معلمان

این شاخص از تقسیم تعداد معلمان واجد شرایط به كل معلمان بدست می آید.

8ـ درصد معلمان واجد شرایط درهر گروه درسی

این شاخص از تقسیم مجموع ساعات تدریس معلمان واجد شرایط درهر گروه درسی برمجموع ساعات تدریس كل معلمان آن گروه درسی ضربدر صد بدست می آید.

9- نسبت دانش آموز به معلم

این شاخص از تقسیم مجموع تعداد دانش آموزان برتعداد كل معلمان بدست می آید.

10ـ نسبت دانش آموزان مدارس غیرانتفاعی به كل نیروهای مأمور دراین مدارس .

این شاخص ازتقسیم تعداد دانش آموزان مدارس غیرانتفاعی بر تعداد كل نیروهای مأمور دراین مدارس به دست می آید .

11ـ توزیع درصدی مدارس براساس درجه

این شاخص از تقسیم تعداد مدارس هر درجه برتعداد كل مدارس براساس درجه بندی آنها ضربدرصد بدست می آید.

تبصره ـ درجه بندی مدارس توسط دفتر بودجه وتشكیلات توصیف می شود.

12ـ میانگین سنوات خدمت كاركنان

این شاخص از تقسیم مجموع سنوات خدمت كل كاركنان برتعداد كل كاركنان آموزش وپرورش بدست می آید.

13 ـ میانگین سنوات خدمت معلمان

این شاخص از تقسیم مجموع سنوات خدمت معلمان برتعداد كل معلمان آموزش وپرورش بدست می آید.

14ـ میانگین ساعات آموزش ضمن خدمت به ازای هر كارمند آموزش وپرورش

این شاخص از تقسیم كل ساعات دوره آموزشی اجرا شده برتعداد كل كاركنان آموزش وپرورش درهر سال بدست می آید.

یادآوری :

شاخص ها حتی الامكان ودرصورت ضرورت :

1ـ به صورت كشوری  ، استانی ، منطقه ای محاسبه می شود.

2ـ به تفكیك جنس گروه درسی دوره ورشته تحصیلی ، شهری و روستایی ، بومی وغیربومی واداری وآموزشی محاسبه می شود.

موضوع : شاخصهای نیروی انسانی دركمیسیون برنامه های توسعه ونیروی انسانی شورای عالی آموزش وپرورش بررسی و به تأیید رسیده وطی نامه شماره 12/1051/120 مورخ 18/3/81 ابلاغ شده است .

شاخص های دسترسی به آموزش وپرورش

مقدمه :

شاخص های دسترسی به آموزش وپرورش میزان دسترسی افراد واجد شرط را به هریك از
دوره های تحصیلی مشخص می كند . این شاخص ها به ویژه درپیش بینی تعداد دانش آموزان
سال های آینده هریك از دوره های تحصیلی مورد استفاده قرار می گیرد. اساسی ترین شاخصهای دسترسی به آموزش وپرورش به شرح زیر تعیین می گردد :

1ـ درصد پذیرش دوره آمادگی :

درصد پذیرش دوره آمادگی ازتقسیم تعداد كودكان ثبت نام شده دردوره آمادگی پرجمعیت پنج ساله ضرب درصد بدست می آید.

2ـ درصد پذیرش ظاهری جمعیت 6 ساله  :

درصد پذیرش ظاهری جمعیت 6 ساله از تقسیم جمعیت دانش آموزی پایه اول ابتدایی منهای مردودین مشغول به تحصیل آن پایه بر جمعیت شش ساله همان سال ضربدر صد بدست می آید.

      3ـ درصد پذیرش واقعی جمعیت 6 ساله :

درصدپذیرش واقعی جمعیت 6 ساله از تقسیم تعداد دانش آموزان پایه اول شش ساله بر جمعیت شش ساله همان سال ضربدر صد بدست می آید.

    4ـ  نرخ انتقال ازیك دوره تحصیلی به دوره تحصیلی بعدی  :

نرخ انتقال ازیك دوره تحصیلی به دوره تحصیلی بعدی برای یك سال تحصیلی مشخص از تقسیم تعداد دانش آموزان پایه اول دوره تحصیلی بالاتر ( با حذف مردودین مشغول به تحصیل آن ) درسال تحصیلی بعد برتعداد قبول شدگان پایه آخر دوره تحصیلی پایین تر در همان سال ضربدر صد حاصل می شود.

یاد آوری :

درصد های پذیرش ونرخ انتقال همه ساله وبه تفكیك جنس وشهر وروستا محاسبه می شوند. محاسبه نرخ انتقال به تفكیك دوره تحصیلی نیز ضروری است .

موضوع :

شاخصهای دسترسی به آموزش وپرورش دركمیسیون برنامه های توسعه ونیروی انسانی شورای عالی آموزش وپرورش بررسی وبه تأیید رسید.

شاخص های اشتغال به تحصیل ( پوشش تحصیلی )

مقدمه :

یك هدف مهم درآموزش وپرورش همة كشورها ، تحت پوشش قرار دادن افراد لازم التعلیم در
دوره های مختلف تحصیلی است . افراد بازمانده از تحصیل بعدها گروه بی سوادها یا كم سوادهای یك كشور را تشكیل می دهندو مشكلات عدیده ای را برای جوامع بوجود می آورند. به منظور كنترل این پدیده ، از شاخصهای اشتغال به تحصیل یا پوشش تحصیلی استفاده می شود.اساسی ترین شاخص های اشتغال به تحصیل به شرح زیر تعیین می گردد.

1ـ درصد اشتغال به تحصیل ظاهری :

درصد اشتغال به تحصیل ظاهری برای یك دوره تحصیلی معین از تقسیم تعداد دانش آموزان آن دوره برتعداد جمعیت درسن متعارف همان دوره ضربدر صد بدست می آید. كه به دلیل وجود تكرار پایه و وقفه تحصیلی ممكن است از عدد 100 نیز تجاوز كند.

2ـ درصد اشتغال به تحصیل واقعی :

درصد اشتغال به تحصیل واقعی برای یك دوره تحصیلی معین از تقسیم تعداد دانش آموزانی كه درآن دوره تحصیلی ثبت نام كرده اند ودرسن متعارف همان دوره  تحصیلی قرار دارند بر تعداد جمعیت درسن متعارف همان دوره تحصیلی قرار دارند برتعداد جمعیت درسن متعارف همان دوره ضربدر صد بدست می آید. درصد اشتغال به تحصیل واقعی همواره عددی كمتر یا مساوی صد خواهد بود. تفاضل درصد اشتغال به تحصیل واقعی از صد نشان می دهد كه چه درصدی از جمعیت درسن متعارف یك دوره تحصیلی از تحصیل درمدارس محرومند یا به دلیل داشتن سابقه تكرار پایه ، وقفه تحصیلی یا جهش تحصیلی دردوره دیگری تحصیل می كنند.

3ـ درصد اشتغال به تحصیل ویژه سنی :

درصد اشتغال به تحصیل ویژه سنی برای یك سن یا یك گروه سنی معین از تقسیم تعداد دانش‌آموزان موجود درآن سن ( صرفنظر ازاینكه درچه دوره ای تحصیل می كنند ) برتعداد جمعیت موجود درهمان سن یا گروه سنی ضربدر صد بدست می آید. درصد اشتغال به تحصیل ویژه سنی همواره عددی كمتر یا مساوی صد خواهد بود. تفاضل درصد اشتغال به سنی معین از تحصیل درمدارس محرومند.

یادآوری :

1ـ تعداد دانش آموزان یك دوره شامل تعداد كل دانش آموزانی می شود كه درآن دوره تحصیل می كنند وهمه دانش آموزان را صرفنظر از نوع مدرسه ای كه درآن تحصیل می كنند ( ازقبیل دولتی ، غیردولتی ، نمونه دولتی ، استعداد های درخشان ، استثنایی و ... ) دربر می گیرد. ضمناً داوطلبان آزاد یا شركت كنندگان درامتحانات متقرقه دانش آموز محسوب نمی شوند.

2ـ سن متعارف تحصیل دردوره آمادگی 5 سالگی ، دردوره ابتدایی 6-10 سالگی دردوره راهنمایی تحصیلی 11- 13 سالگی دردوره پیش دانشگاهی 17 سالگی می باشد.

3- درصد های اشغال به تحصیل باید همه ساله وبه تفكیك جنس وشهر وروستا محاسبه شوند.

تبصره :

درصورتی كه اطلاعات موردنیاز برای محاسبه درصد اشتغال به تصحیل واقعی ویژه سنی دراختیار نباشد. درصد اشتغال به تحصیل ظاهری به صورت همه ساله ودرصدهای اشتغال به تحصیل واقعی وویژه سنی بصورت هر پنج سال یكبار ( منطبق با ساهای سرشماری كشور محاسبه وبرای سال های میانی برآورد می شوند.

موضوع : شاخص های اشتغال به تحصیل در كمیسیون برنامه های توسعه ونیروی انسانی شورای عالی آموزش وپرورش بررسی وبه تایید رسید.

شاخص های كارایی درونی نظام آموزش وپرورش

مقدمه :

محدودیت منابع وانتظارات روز افزون جامعه از آموزش وپرورش ، سیاست گذاری وبرنامه ریزی دقیق وعلمی را اجتناب ناپذیر می كند . شاخص های كارآیی درونی ، ثمر بخشی نظام را دردستیابی به اهداف آموزش وپرورش مشخص و رابطه بین نهاده وبرداشته را تعیین می كند. با استفاده ازاین شاخص ها می توان تصویری كلی از مشكلات نظام آموزش وپرورش درزمینه هایی از قبیل تكرار پایه ، ترك تحصیل تهیه وبا تحقیقات دقیق تر نسبت به رفع آنها چاره اندیشی كرد. شاخص های كارآیی درونی نظام آموزش وپرورش جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر تعیین می گردد.

1ـ شاخص های كارایی درونی براساس الگوی جریان دانش آموزی :

الف – نسبت اتلاف :

نسبت اتلاف از تقسیم نسبت نهاده به برداشته واقعی به نسبت نهاده به برداشته مطلوب حاصل می شود. نهاده واقعی تعداد سال – دانش آموز ( یا واحد درسی ـ دانش آموز ) هزینه شده برای گروه معینی ( مثلاً 1000 نفر ) از افراد كه وارد پایه اول یك دوره تحصیلی می شوند. وبرداشته واقعی بصورت تعدادفارغ التحصیلان از آن گروه درطی دوران تحصیلات آنها تعریف می‌گردد.

نهاده مطلوب‏، تعداد سال – دانش آموز ( یا واحد درسی – دانش آموز ) كه انتظار می رود برای همان گروه درشرایط بدون تكرار پایه ( یا درس ) وترك تحصیل هزینه شود. برداشته مطلوب، تعداد فارغ التحصیلان از همان گروه كه انتظار می رود درشرایط بدون تكرار پایه ( یا درس ) وترك تحصیل وجود داشته باشد ( یعنی همه ورودی ها ) تعریف می گردد.

میزان نسبت اتلاف همواره عددی برابر 1 یا بیشتر خواهد بود كه نسبت اتلاف 1 برای یك دوره تحصیلی به این معنی خواهد بود كه به دلیل فقدان تكرار پایه ( یا درس ) ترك تحصیل هیچگونه اتلافی وجودندارد.

تبصره ـ می توان به جای نسبت اتلاف از شاخص ضریب كارایی كه بصورت وارون نسبت اتلاف تعریف
می شود نیز برای بیان میزان كارایی درونی نظام آموزشی استفاده نمود.

ب – میانگین طول تحصیل فارغ التحصیلان :

ازافرادی كه دریك سال تحصیلی معین وارد یك دوره تحصیلی می شوند. تعدادی فارغ‌التحصیل شده وتعدادی قبل از اتمام دوره ، مدرسه را ترك می كنند میانگین طول تحصیل فارغ التحصیلان از مجموع حاصلضرب تعداد فارغ التحصیلان درطول مدت تحصیل آنها تقسیم برتعداد كل فارغ التحصیلان بدست می آید.

ج ـ نرخ ماندگاری از پایه اول به سایر پایه های تحصیلی :

ازافرادی كه وارد یك دوره تحصیلی می شوند ، تعدادی درهریك از پایه های تحصیلی ترك تحصیل را برادامه آن ترجیح می دهند وتعدادی به پایه بالاتر ارتقاء می یابند نرخ ماندگاری مشخص می كند كه چه درصدی از دانش آموزان ورودی به پایه اول توانسته اند با قبولی یا با تكرار پایه ودرس به پایه معینی ارتقاء یابند وتا آن پایه ترك تحصیل نكرده اند.

2ـ شاخص های كارایی درونی براساس نتایج امتحانات وآمار دانش آموزان :

الف – درصد قبولی ومردودی :

درصد قبولی از تقسیم تعداد قبول شدگان درامتحانات به تعداد شركت كنندگان در امتحانات ضرب درصد بدست می آید . تفاضل درصد قبولی وعدد صد ، درصد مردودی را مشخص خواهد شد.

ب ـ درصد تاركان تحصیل از دانش آموزان :

تعداد تاركان تحصیل با جمع تعداد تاركان تحصیل درطول سال تحصیلی ، تعداد تاركان تحصیل از قبول شدگان وتعداد تارگان تحصیل از مردودین بدست می آید وپس از محاسبه بصورت درصدی از تعداد دانش آموزان بیان می گردد.

-  تعداد تاركان تحصیل طول سال از كسر تعداد شركت كنندگان درامتحانات ازآمار تعداد دانش آموزان حاصل می شود.

-  تعداد تاركان تحصیل از قبول شدگان از كسر تعداد دانش آموزان ارتقاء یافته به كلاس بالاتر
( تفاضل تعداد دانش آموزان یك پایه ومردودین مشغول به تحصیل همان پایه درسال بعد ) از تعداد قبول شدگان بدست می آید.

-  تعداد تاركان تحصیل از مردودان از كسر تعداد دانش آموزان مردود مشغول به تحصیل دریك پایه درسال بعداز تعداد مردودان همان پایه حاصل می شود.

تبصره ـ  درصورتی كه اطلاعات وآمار موردنیاز برای محاسبه شاخص های كارایی درونی براساس الگوی جریان دانش آموزی وبررسی درصد تاركان تحصیل از دانش آموزان به دلیل مهاجرت ونظایر آن اعتبار لازم را نداشته باشد به محاسبه وگزارش شاخص درصد قبولی ومردودی اكتفا خواهد شد.

یادآوری : شاخص كارایی درونی براساس الگوی جریان دانش آموزی به تفكیك دوره های تحصیلی وجنس وشاخص های كارایی براساس نتایج امتحانات وآمار دانش آموزان به تفكیك پایه ها ودوره های تحصیلی وجنس وشهر وروستا محاسبه می شوند.

موضوع : شاخصهای كارایی درونی نظام آموزش وپرورش دركمیسیون برنامه های توسعه ونیروی انسانی بررسی وبه تأیید رسید.

شاخص های مالی آموزش وپرورش

مقدمه :

شاخص های مالی برای كنترل ، هدایت وكاربرد دقیق منابع مالی مورد استفاده قرار می گیرند . به كمك این شاخص ها برنامه ریزان می توانند تصویر واقع بینانه تری از آموزش وپرورش ترسیم نمایند. اساسی ترین شاخص های مالی برای بررسی آموزش وپرورش جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر تعیین می گردد.

شاخصهای مالی آموزش وپرورش :

1ـ سهم آموزش وپرورش از بودجة دولت به تفكیك جاری ، عمرانی وكل :

این شاخص از تقسیم بودجة جاری یا عمرانی یا كل آموزش وپرورش به بودجه جاری ، عمرانی وكل دولت ضربدر صد بدست می آید.

2ـ سهم آموزش وپرورش از تولید ناخالص داخلی  (G.D.P) به تفكیك جاری ، عمرانی وكل :

این شاخص از تقسیم بودجه جاری ، عمرانی وكل آموزش وپرورش به تولید ناخالص داخلی ضربدر صد بدست می آید.

3ـ سهم آموزش وپرورش ازتولید ناخالص ملی (G.N.P) به تفكیك جاری ، عمرانی وكل :

این شاخص از تقسیم بودجه جاری ، عمرانی وكل آموزش وپرورش به تولید ناخالص ملی ضربدر صد بدست می آید.

4ـ تركیب بودجة آموزش وپرورش ازنظر جاری وعمرانی :

این شاخص از تقسیم بودجه جاری یا عمرانی آموزش وپرورش به كل بودجه اختصاص یافته به آموزش وپرورش ضربدرصد بدست می آید.

5ـ تركیب بودجة جاری آموزش وپرورش از نظر فصول هزینه :

( فصل اول وسایر فصول یا پرسنلی وغیرپرسنلی ) این شاخص از تقسیم بودجه پرسنلی ( فصل اول  وغیر پرسنلی ( سایر فصول ) به كل بودجه جاری آموزش وپرورش ضربدر صد بدست می آید.

6ـ تركیب اعتبارات آموزش وپرورش از نظر برنامه ها به تفكیك جاری وعمرانی :

این شاخص از تقسیم اعتبارات برنامة موردنظر به كل اعتبارات جاری یا عمرانی آموزش وپرورش ضربدر صد بدست می آید.

7ـ سرانة دانش آموزی به تفكیك دوره های تحصیلی وشاخة تحصیلی دورة متوسطه
( نظری ـ فنی وحرفه ای وكاردانش ) :

این شاخص از تقسیم بودجه جاری دورة تحصیلی یا شاخة  تحصیلی موردنظر به كل دانش آموزان همان دوره یا شاخه بدست می آید.

تبصره ـ دانش آموزان سال اول متوسطه جزء شاخة نظری محسوب می شوند.

8ـ سرانه فعالیت های فرهنگی وتربیتی دانش آموزان :

این شاخص از تقسیم اعتبارات جاری برنامه ها وردیف های مربوط به كل دانش آموزان بدست
می آید.

9ـ نسبت اعتبارات پژوهشی به اعتبارات غیرپرسنلی وكل اعتبارات جاری آموزش وپرورش :

این شاخص از تقسیم اعتبارات پژوهشی به كل بودجة غیرپرسنلی واعتبارات جاری ضربدرصد بدست می آید.

10ـ سرانة دانش آموزی بودجه های غیرپرسنلی آموزشی وتربیتی :

این شاخص از تقسیم بودجة غیرپرسنلی آموزشی یا تربیتی به كل دانش آموزان بدست می آید.

11ـ سرانة عوارض آموزشی وصول شده :

این شاخص از تقسیم كل عوارض وصول شده به كل دانش آموزان حاصل می شود.

12ـ میانگین حقوق ومزایای فرهنگیان برسرانه تولید ناخالص داخلی :

این شاخص از تقسیم میانگین دریافتی مستمر سالانه فرهنگیان به سرانه تولید ناخالص داخلی به دست می آید.

13ـ نسبت كمكهای مردمی به كل اعتبارات آموزش وپرورش ( اعم از نقدی وغیرنقدی وعمرانی كه به ریال مشخص می شود. ) :

این شاخص از تقسیم مجموع كمكهای مردمی به كل بودجه آموزش وپرورش بدست می آید.

14ـ سهم اعتبارات آموزش كاركنان از كل اعتبارات آموزش وپرورش :

این شاخص از تقسیم بودجة اختصاص یافته به آموزش كاركنان به كل بودجه آموزش وپرورش ضربدر صد بدست می آید.

15ـ نسبت  اعتبارات پژوهشی آموزش وپرورش به اعتبارات پژوهشی دولت :

این شاخص از تقسیم بودجه اختصاص یافته به پژوهش درآموزش وپرورش به كل بودجه تخصیصی به پژوهش از سوی دولت ضربدر صد بدست می آید.

16ـ نسبت درآمدهای شوراهای آموزش وپرورش به اعتبارات آموزش وپرورش :

این شاخص از تقسیم درآمدهای حاصل از قانون تشكیل شوراهای آموزش وپرورش به كل اعتبارات آموزش وپرورش بدست می آید.

17ـ سهم آموزش وپرورش از اعتبارات فصول مختلف بودجه :

این شاخص از تقسیم بودجه اختصاص یافته به آموزش وپرورش درهریك از فصول بركل بودجه اختصاص یافته به همان فصل ضربدرصد محاسبه می شود.

18ـ تركیب بودجة عمرانی آموزش وپرورش به تفكیك فصل وبرنامه :

این شاخص ازتقسیم بودجة عمرانی مربوط به هر فصل وبرنامه بر كل بودجة آن فصل یا برنامه ضربدر صد بدست می آید.

19- هزینة سرانه جاری سواد آموزان تحت پوشش :

این شاخص از تقسیم اعتبارات جاری برنامه آموزشی بزرگسالان برتعداد سواد آموزان محاسبه
می شود.

20- نسبت سرانه دانش آموزی به سرانه تولید ناخالص داخلی :

این شاخص از تقسیم سرانه دانش آموزی از اعتبارات آموزش وپرورش بر سرانه نفر ( جمعیت ) از (G.D.P)  محاسبه می شود.

21ـ نسبت سرانه دانش آموزی به سرانه تولید ناخالص ملی :

این شاخص از تقسیم سرانه دانش آموزی از اعتبارات آموزش وپرورش بر سرانه نفر ( جمعیت ) از (G.N.P)  محاسبه می شود.

22ـ هزینة جاری سواد آموز قبول شده :

این شاخص ازتقسیم اعتبارات جاری آموزش بزرگسالان به تعداد سوادآموزان قبول شده محاسبه می شود.

یادآوری :

شاخصها درصورت لزوم ، حتی الامكان به تفكیك

      1ـ كشوری ، استانی ومنطقه ای

      2ـ بودجه مصوب ، تخصیصی ، پرداختی از خزانه وعملكردی

      3ـ قیمت جاری ثابت

4- جنس

محاسبه می شوند .

موضوع : شاخص های مالی طی جلسات شماره 9 مورخ 13/9/79 و10 مورخ 4/10/79 و 11 مورخ 11/10/79 و12 مورخ 25/10/79 و 13 مورخ 23/11/79 دركمیسیون برنامه های توسعه ونیروی انسانی شورایعالی آموزش وپرورش بررسی وبه تأیید رسید.

 شاخص های سوادآموزی

مقدمه :

ریشه كن كردن بی سوادی از آرزوهای ملی وجهانی جوامع امروزی محسوب می شود. جمیعت بی سواد یا كم سواد درهر كشوری برای زندگی موفق به حمایت های ملی واجتماعی نیازمند هستند . افزایش آگاهی های علمی ، سیاسی واجتماعی این گروه ، یك نوع سرمایه گذاری انسانی است كه هم از جهت اقتصادی وهم از جهت فرهنگی حائز اهمیت فراوانی است . شاخص های سواد آموزی با بیان روشن وضعیت بی وادی یا كم سوادی وظرفیت های موجود ، امكان برنامه ریزی های مطمئن ومؤثرتری را فراهم می كنند . اساسی ترین شاخص ها برای بررسی وضعیت سواد آموزی كشور به شرح زیر تعیین می گردد.

 شاخصهای وضعیت بی سوادی ومیزان پوشش سواد آموزی :

1- نرخ بیسوادی

این شاخص از تقسیم تعداد بیسوادان برتعداد جمعیت مربوط ضربدر صد بدست می آید.

2- نرخ كم سوادی

این شاخص از تقسیم تعداد كم سوادان برتعداد جمعیت مربوط ضربدرصد بدست می آید.

3- نرخ اشتغال به سوادآموزی

این شاخص از تقسیم تعداد سواد آموزان به جمعیت ( كم سواد وبی سواد ) مربوط ضربدر صد بدست می آید.

4- نرخ اشتغال به سواد آموزی بی سوادان

این شاخص ازتقسیم تعداد سواد آموزان از گروه بی سوادان به جمعیت بی سواد مربوط ضربدرصد بدست می آید.

5- نرخ اشتغال به سوادآموزی كم سوادان

این شاخص از تقسیم تعداد سوادآموزان از گروه كم سوادان به جمعیت كم سواد مربوط ضربدرصد بدست می آید.

6- نرخ اشتغال به سواد آموزی 10-6 ساله ها

این شاخص از تقسیم تعداد سوادآموزان ( 10-6 ) سال به كار جمعیت ( 10-6) ساله ضربدرصد بدست می آید.

7ـ تركیب سوادآموزان ازنظر جنسیت :

این شاخص از تقسیم تعداد سواد آموزان یك جنس ( مرد یا زن ) بركل تعداد سواد آموزان ضربدرصد بدست می آید.

یاد آوری :

1ـ  این شاخصها حتی الامكان به تفكیك گروه های سنی زیر محاسبه می شوند:

1-شش ساله وبالاتر 2- ده ساله وبالاتر 3 – پانزده ساله وبالاتر 4ـ ده الی چهل ساله 5ـ چهل ساله به بالا.

2ـ شاخصها برای سال هایی كه سرشماری دارند محاسبه می شوند وبرای سایر سال‌ها برآورد می شوند.

3ـ درمحاسبه این شاخصها كم سواد به كسی اطلاق می شود كه اطلاعات تحصیلی پایین تر از پایه پنجم ابتدایی داشته باشد.

2ـ شاخصهای كارایی داخلی :

1- درصد قبولی سوادآموز

این شاخص از تقسیم تعداد سواد آموزان قبول شده درامتحان برتعداد سواد آموزان شركت كننده درامتحان ضربدرصد بدست می آید.

2- نرخ انتقال از یك دوره به دورة بعدی

این شاخص ازتقسیم ثبت نام كنندگان دریك دورة تحصیلی سواد آموزی برتعداد قبول شدگان دورة قبل سوادآموزی ضربدرصد بدست می آید.

تبصره ـ این شاخص ها به تفكیك دوره های 1ـ مقدماتی 2ـ تكمیلی 3ـ پنجم بزرگسالان 4ـ كل، محاسبه می شوند.

3ـ نرخ ترك تحصیل سوادآموز :

این شاخص از تقسیم تفاضل سواد آموز ثبت نام شده وشركت كننده درامتحان برتعداد سوادآموزان ثبت نام شده ضربدرصد بدست می آید.

 شاخصهای بهره وری :

1ـ نسبت سوادآموزی به آموزشیار

این شاخص از تقسیم تعداد سواد آموزان ثبت نام شده برتعداد آموزشیاران ضربدرصد بدست
می آید.

2ـ نسبت سواد آموز به كاركنان

این شاخص ازتقسیم تعداد سواد آموزان برتعداد كل كاركنان سواد آموزی ( آموزشیاران وسایر كاركنان ) بدست می آید.

3ـ نسبت سواد آموز به كلاس

این شاخص از تقسیم تعداد سواد آموزان به تعداد كلاسها بدست می آید

4ـ نسبت كلاس به آموزشیار

این شاخص از تقسیم تعداد كلاس برتعداد آموزشیاران بدست می آید

5- تركیب آموزشیاران ازنظر جنسیت

این شاخص از تقسیم تعداد آموزشیاران جنس مورد نظر ( مرد یا زن ) بر تعداد كل آموزشیاران ضربدرصد بدست می آید.

6ـ توزیع درصدی كلاسها برحسب مكان

این شاخص از تقسیم تعداد كلاسهای تشكیل شده درمحل موردنظر برتعداد كل كلاسهای تشكیل شده ضربدر صد بدست می آید.

تبصره ـ منظور از مكان هرجایی است كه تعدادی سواد آموز تحت نظر آموزشیار به تحصیل مشغول می شوند این مكان شامل : 1ـ مدرسه 2 ـ مسجد 3ـ منازل استیجاری 4ـ چادر 5ـ ادارات وسازمانها

6ـ غیره ، خواهد بود.

توجه :

شاخص های سوادآموزی حتی الامكان ودرصورت ضرورت به تفكیك .

1ـ جنس ، شهر  ، روستا وگروه سنی

2ـ كشوری ، استانی ، منطقه ای

محاسبه می شوند.

موضوع : شاخص های سواد آموزی طی جلسه شماره 14 مورخ 21/12/79 دركمیسیون برنامه های توسعه ونیروی انسانی شورای عالی آموزش وپرورش بررسی وبه تایید رسید.

شاخص‌های فضاهای آموزش و پرورش

مقدمه:

            مدارس و فضاهای آموزشی نه تنها برای آموزش مورد استفاده قرار می‌گیرند، بلكه باید نیازهای عاطفی و روحی دانش آموزان را هم تأمین نمایند. شاخص‌های فضاهای آموزش و پرورش می‌تواند برای برنامه‌ریزی دقیق، توزیع عادلانه و بهره‌وری مطلوب از اعتبارات عمرانی آموزش و پرورش و همچنین آینده‌نگری مورد استفاده قرار گیرد. اساسی‌ترین شاخص‌های فضای آموزش وپرورش به شرح زیر می‌باشد:

شاخص‌های شناخت وضعیت موجود ساختمان‌های مدارس

1- سرانة زمین آموزشی

این شاخص از تقسیم مساحت زمین بر تعداد دانش‌آموزان آن به‌دست می‌آید.

2- سرانه زیربنای كلاس‌های فیزیكی

این شاخص از تقسیم زیربنای كلاس‌های فیزیكی به تعداد دانش‌آموزان به‌دست می‌آید.

3- سرانه محوطه

این شاخص از تقسیم مساحت كل محوطه مدرسه به تعداد دانش‌آموزان به تفكیك 1- هرنوبت و 2- در مجموع نوبت‌ها، به‌دست می‌آید.

4- سرانه فضای سبز

این شاخص از تقسیم مساحت كل فضاهای سبز مدرسه بن عداد دانش‌آموزان به تفكیك 1- هر نوبت و 2- در مجموع نوبت‌ها به‌دست می‌آید.

5- سرانه زیربنای كارگاهی

این شاخص از تقسیم مساحت كارگاه‌ها به تعداد دانش‌آموزان به‌دست می‌آید.

6- سرانه زیربنای آزمایشگاهی

این شاخص از تقسیم مساحت آزمایشگاهها به تعداد دانش اموزان به‌دست می‌آید.

7- درصد مدارس دارای نمازخانه مستقل

این شاخص از تقسیم تعداد مدارس دارای نمازخانه‌های مستقل بر تعداد كل مدارس ضربدرصد به دست می‌آید.

8- سرانه نمازخانه

این شاخص از تقسیم جمع مساحت نمازخانه‌های موجود بر تعداد دانش‌آموزان به‌دست می‌آید.

9- درصد مدارس دارای اتاق بهداشت

این شاخص از تقسیم تعداد مدارس دارای اتاق بهداشت بر تعدادكل مدارس ضربدر صد به‌دست می‌آید.

10-   درصد ساختمان‌های آموزشی دارای اتاق مشاوره

این شاخص از تقسیم تعداد مدارس دارای اتاق بهداشت بر كل مدارس ضربدرصد به‌دست می‌آید.

11-    درصد مدارس دارای كتابخانه مستقل

این شاخص از تقسیم تعداد مدارس دارای كتابخانه و مستقل بر تعداد كل مدارس ضربدر صد به‌دست می‌آید.

12-   سرانه كتابخانه

این شاخص از تقسیم جمع مساحت كتابخانه‌های مستقل مدارس به كل دانش‌آموزان به دست می‌آید.

13-    سرانه سرویس‌های بهداشتی مدارس

این شاخص از تقسیم تعداد كلاس‌های اشغال شده با وسایل اسقاطی بر كل كلاس‌ها ضربدر صد به‌دست می‌آید.

14-    درصد كلاس‌های اشغال شده باوسایل اسقاطی

این شاخص از تقسیم تعداد كلاس‌های دایر فیزیكی به كل كلاس‌های دایر ضربدرصد به‌دست می‌آید.

15-    درصد كلاس‌های دایر غیرفیزیكی به كل كلاس‌ها

این شاخص از تقسیم تعداد كلاس‌های دایر غیرفیزیكی به كل كلاس‌های دایر ضربدرصد به‌دست می‌آید.

تذكر: كلاس‌های دایر غیرفیزیكی شامل كلاس‌های تشكیل شده در چادرها، كلاس خشت و گلی و نظایر آن می‌باشد.

16-    تراكم كلاس‌های دایر

این شاخص از تقسیم تعداد دانش‌آموزان به كلاس‌های دایر بدست می‌آید.

تذكر: كلاس‌های شامل گروهی از دانش‌آموزان است كه در زمان معین و مكان مشخصی تحت آموزش رسمی قرار می‌گیرند.

17-    تراكم كلاس‌های فیزیكی

این شاخص از تقسیم تعداد دانش‌آموزان به تعداد كلاس‌های فیزیكی به دست می‌آید.

تذكر: كلاس‌های فیزیكی، اتاق اختصاص داده شده به كلاس درس بدون در نظر گرفتن تعداد نوبت‌های استفاده از آن است.

18-    نسبت كلاس‌های استیجاری به كل كلاس‌های موجود

این شاخص از تقسیم تعداد كلاس‌های استیجاری به تعداد كل كلاس‌های موجود ضربدرصد به‌دست می‌آید.

شاخص‌های استهلاك ساختمان‌های مدارس

19-   میانگین عمر ساختمان مدارس

این شاخص از تقسیم مجموع عمر ساختمان مدارس بر تعداد آن‌ها به‌دست می‌آید.

20-    توزیع درصدی ساختمان مدرسه بر حسب عمر آن‌ها

این شاخص از تقسیم تعداد ساختمان‌های با عمر 5-0 ساله، 10-5 ساله، 15-10 ساله، 20-15 ساله، 25-20 ساله، 30-25  ساله، و 30 ساله وبیشتر بر تعداد كل ساختمان‌های مدارس ضربدر صد بدست می‌آید.

21-   درصد كلاس‌های مخروبة

این شاخص از تقسیم كلاس‌های مخروبه بر تعداد كل كلاس‌های ضربدر صد بدست می‌آید.

تذكر:ساختمان مخروبه به ساختمانی اطلاق می‌شود كه بر حسب نظر كارشناس و با رعایت شیوه‌نامه‌های مربوط، ایمنی لازم را برای استفاده ندارد.

شاخص‌های توصیف مشاركت مردمی در تأمین فضاهای آموزشی

22-    رشد سالیانه كلاس‌های مردمی

این شاخص از تقسیم تفاضل كلاس‌های خاتمه یافته مردمی سال قبل از كلاس‌های مردمی خاتمه یافته سال جاری بر كلاس‌های احداث شدة مردمی در سال قبل، ضربدرصد بدست می‌آید.

23-    سهم مشاركت مردم در احداث كلاس درس

این شاخص از تقسیم تعداد كلاس‌های احداث شده توسط مردم بر مجموع كلاس‌های احداث شده توسط دولت و مردم ضربدر صد بدست می‌آید.

شاخص‌های وضعیت موجود فضاهای آموزشی خارج از مدرسه

24-   سرانه  زمین اردوگاه

این شاخص از تقسیم مساحت اردوگاه‌های موجود به تعداد كل دانش‌آموزان بدست می‌آید.

25-   سرانه زیربنای اردوگاه

این شاخص از تقسیم زیربنای اردوگاه موجود به تعداد كل دانش‌آموزان بدست می‌آید.

26-    سرانه زمین كانون‌های تربیتی

این شاخص از تقسیم مساحت كانون‌های تربیتی  موجود به تعداد كل دانش‌آموزان بدست می‌آید.

27-    سرانه زیربنای كانون‌های تربیتی

این شاخص از تقسیم زیر بنای كانونهای تربیتی موجود به تعداد كل دانش‌آموزان بدست می‌آید.

28-    سرانه زمین فضاهای ورزشی

این شاخص از تقسیم مساحت فضاهای ورزشی موجود آموزش و پرورش به تعداد كل دانش‌آموزان بدست می‌آید.

29-   سرانه زیربنای فضاهای ورزشی

این شاخص از تقسیم زیربنای فضاهای ورزشی موجود آموزش و پرورش به تعداد كل دانش‌آموزان بدست می‌آید.

تذكر: منظور از فضاهای ورزشی در شاخص 28 و 29 مكان‌های ورزشی اماكنی مانند كانون‌های پرورشی، فضاهای ورزشی سرپوشیده وس رباز درون مدرسه (به جزء محوطه مدرسه) می‌باشد.

30-    سرانة فضای سرپوشیده ورزشی دختران

این شاخص از تقسیم مساحت كل فضاهای سرپوشیده ورزشی ویژه دختران بر تعداد كل دانش‌اموز دختر به دست می آید.

یادآوری:

شاخص‌ها حتی‌الامكان و در صورت ضرورت:

1- به صورت كشوری، استانی، منطقه‌ای

2- جنس، دوره، روستایی و شهری

3- دولتی، غیر انتفاعی و شاهد

محاسبه می‌شوند.

موضوع: شاخص‌‌های فضاهای آموزش وپرورش طی جلسات شماره 15 مورخ 26/1/80 و شمارة 16 مورخ 9/2/80 و شماره 17 مورخ 6/3/80 و شماره 18 مورخ 3/4/80 در كمیسیون برنامه‌های توسعه و نیروی انسانی شورای عالی آموزش و پرورش بررسی و به تأیید رسید.

شاخص‌های تركیب جمعیت دانش‌آموزی

مقدمه:

            شاخص‌های تركیب جمعیت دانش‌آموزی به منظور برنامه‌ریزی سایر عوامل آموزشی و تخصیص عادلانه منابع و امكانات موجود دارای اهمیت می‌باشد. این شاخص‌ها جهت تربیت نیروی انسانی واجد شرایط و ساماندهی بهینة آن، تخصیص امكانات آموزشی و تصمیم گیری در مورد افزایش یاكاهش دانش آموزان دوره‌ها و رشته‌های مختلف تحصیلی در مناطق شهری و روستائی و... ضروری به نظر می‌رسد. اساسی‌ترین شاخص‌های تركیب جمعیت دانش آموزی به شرح زیر تعیین می‌گردد:

1- سهم هر دوره تحصیلی از كل دانش‌آموزان

این شاخص از تقسیم تعداد دانش‌آموزان هر دوره تحصیلی بر تعداددانش‌آموزان تمام دوره‌ها ضربدر صد بدست می‌آید.

تبصره: در محاسبه این شاخص پیش‌دانشگاهی جزو دوره متوسطه محسوب می‌شود.

2- درصد دانش‌اموزان دختر

این شاخص از تقسیم تعداد دانش آموزان دختر بر تعداد كل دانش‌آموزان ضربدر صد بدست می‌آید.

3- درصد دانش‌آموزان شهری

این شاخص از تقسیم تعداد دانش‌آموزان شهری به  تعداد كل دانش‌آموزان ضربدر صد بدست می‌آید.

4- درصد دانش‌آموزان مناطق دو زبانه

این شاخص از تقسیم تعداد دانش آموزان مناطق دو زبانه، به تعداد كل دانش‌آموزان ضربدر صد بدست می‌آید.

5- درصد دانش‌آموزان مدارس مختلط

این شاخص از تقسیم تعداد دانش آموزان مدارس مختلط بر  تعداد كل دانش‌آموزان ضربدر صد بدست می‌آید.

6- درصد رشد سالیانه تعداددانش‌آموز

این شاخص از تقسیم تعداد دانش آموزان دو سال متوالی بر تعداد دانش‌آموزان ساله پایه ضربدر صد بدست می‌آید.

7- سهم هر شاخه تحصیلی در دوره متوسطه

این شاخص از تقسیم تعداد دانش آموزان هر شاخه در پایه‌های دوم و سوم متوسطه بر تعداد كل دانش‌آموزان پایه‌های دوم و سوم متوسطه ضربدر صد بدست می‌آید.

8- سهم هر رشته تحصیلی در شاخه نظری

این شاخص از تقسیم مجموع تعداد دانش آموزان هر رشته نظری در پایه‌های دوم و سوم متوسطه بر تعداد كل دانش‌آموزان پایه‌های دوم و سوم شاخه نظری ضربدر صد بدست می‌آید

9- سهم هر زمینة تحصیلی در شاخه‌های فنی وحرفه‌ای و كار دانش

این شاخص از تقسیم مجموع تعداد دانش آموزان  پایه‌های دوم و سوم هر زمینه تحصیلی  بر تعداد كل دانش‌آموزان پایه‌های دوم و سوم شاخه فنی و حرفه‌ای یا كاردانش (حسب مورد) ضربدر صد بدست می‌آید

یادآوری:

      شاخص‌ها حتی‌الامكان و در صورت ضرورت:

1- به صورت كشوری، استانی و منطقه‌ای

2- به تفكیك جنس، دوره و رشته تحصیلی، شهری و روستایی، عشایری[1][2]، نوع مدرسه، شورای عالی آموزش وپرورش بررسی و به تأیید رسیده و طی نامه شماره 12/1053/120 مورخ 18/3/81 ابلاغ شده است.

موضوع: شاخص‌‌های تركیب جمعیت دانش‌آموزی در كمیسیون برنامه‌های توسعه و نیروی انسانی شورای عالی آموزش وپرورش بررسی و به تأیید رسیده و طی نامه شماره 12/1053/120 مورخ 18/3/81 ابلاغ شده است.

شاخص های  آموزش وپرورش استثنایی

مقدمه :

شناسایی دانش آموزان استثنایی ودستیابی آنان به موقعیت اجتماعی واقتصادی مناسب از مهمترین اقدامات لازم برای برقراری عدالت آموزشی می باشد . تغییر واصلاح مداوم آموزش وپرورش استثنایی باتوجه به روش های نوین درجهان وكمك به پیشگیری از بروز ناتوانی های جسمی وذهنی از طریق بالا بردن سطح آگاهی عمومی امری لازم وضروری است با دردست داشتن شاخص هایی دراین زمینه ، امكان برنامه ریزی های مؤثر ودقیق تری فراهم می شود. اساسی ترین شاخص های آموزش وپرورش استثنایی به شرح زیر تعیین می گردد:

1ـ درصد پوشش تحصیلی :

این شاخص از تقسیم تعداد افراد ثبت نام شده درمدارس استثنایی برتعداد جمعیت استثنایی در سن تحصیل ضربدر صد بدست می آید.

2ـ نسبت اتاق های موجود توانبخشی به تعداد كل آموزشكده های استثنایی :

این شاخص از تقسیم اتاق های موجود توانبخشی به كل آموزشگاه های استثنایی بدست می‌آید.

تبصره ـ هر آموزشگاه استثنایی درشرایط مطلوب باید دارای اتاق های مجهز به ملزومات توانبخشی از قبیل فیزیوتراپی ، كاردرمانی ، گفتار ، درمانی ، شنوایی شناسی ، مشاوره و.. جهت ارائه خدمات توانبخشی برحسب نوع معلولیت دانش آموزان تحت پوشش باشد. بعضی از دانش آموزان استثنایی نیازمند دریافت خدمات مختلف توانبخشی به صورت توام هستند.

3ـ نسبت اتاق های موجود توانبخشی به تعداد كل دانش آموزان اسثثنایی :

این شاخص از تقسیم اتاق های موجود توانبخشی به تعداد كل دانش آموزان استثنایی بدست می‌آید.

4ـ  نسبت تعداد نیروی انسانی متخصص درامور توانبخشی به تعداد دانش آموزان استثنایی :

این شاخص از تقسیم تعداد نیروهای متخصص درامور توانبخشی به تعداد دانش آموزان استثنایی بدست می آید.

5ـ نسبت تعداد افراد تحت پوشش طرح سنجش به تعداد متقاضیان ورود به دبستان :

این شاخص از تقسیم تعداد افراد تحت پوشش طرح سنجش به تعداد متقاضیان ورود به دبستان بدست می آید.

6ـ نسبت دانش آموزان استثنایی شاغل به تحصیل درروش تلفیقی تحت پوشش به كل دانش آموزان استثنایی تحت پوشش :

این شاخص ازتقسیم تعداد دانش آموزان تلفیقی تحت پوشش به كل دانش آموزان استثنایی به دست می آید.

7ـ نسبت دانش آموزان شاغل به تخصیل درروش تلفیقی تحت پوشش به كل دانش آموزان عادی :

این شاخص از تقسیم تعداد دانش آموزان تلفیقی تحت پوشش به كل دانش آموزان عادی به دست می آید.

8ـ نسبت تعداد دانش آموزان كم توان ذهنی ورودی به دوره مهارتهای حرفه ای به كل فارغ التحصیلان كم توان ذهنی دوره ابتدایی :

این شاخص از تقسیم تعداد دانش آموزان كم توان ذهنی ورودی به دوره مهارتهای حرفه ای به كل فارغ الحصیلان كم توان ذهنی دوره ابتدایی بدست می آید.

یاد آوری :

شاخص ها حتی الامكان ودرصورت ضرورت :

      1ـ به صورت كشوری ، استانی ومنطقه ای

      2ـ به تفكیك جنس ، دوره تحصیلی [2][3] ،  نوع معلولیت [3][4] محاسبه می شود.

3ـ آن دسته از شاخصهای تركیب جمعیت دانش آموزی ، نیروی انسانی ، مالی ... كه جنبه عام دارد ، درصورت امكان برای آموزش وپرورش استثنایی نیز تسری داده شود.

موضوع : شاخص های آموزش وپرورش استثنایی درجلسه شماره 25 مورخ 5/3/81 كمیسیون برنامه‌های توسعه ونیروی انسانی شورای عالی آموزش وپرورش بررسی وبه تأیید رسیده وطی نامه شماره 12/1052/120 مورخ 18/3/81 ابلاغ شده است .